Patronem Szkoły Podstawowej Nr 8 byli Powstańcy Wielkopolscy. Gimnazjum Nr 1 od początku istnienia podjęło starania o przejęcie tradycji i nazwy patrona likwidowanej 'Ósemki' min. podobnie jak w Szkole Podstawowej organizowany jest konkurs znajomości faktów z Powstania Wielkopolskiego, klasy przygotowują prace plastyczne, w salach tworzone są gazetki o Patronie, klasy zwiedzają miejsca pamięci np. w pobliskiej Osiecznie gdzie doszło do zwycięskich dla Wielkopolan walk.

 

Historia Powstania Wielkopolskiego


Okres przełomu 1918 i 1919 roku był czasem transformacji pruskiej Wielkopolski w integralną część Rzeczypospolitej Polskiej. Dnia 11 listopada weszło w życie zawieszenie broni, podpisane dzień wcześniej przez delegację niemiecką i sojuszniczą, skończyła się pierwsza wojna światowa. Niemcy opanowane przez wrzenie rewolucyjne nie mogły już kontynuować wojny. 3 -go listopada zbuntowani marynarze opanowali Kolonię, 9 - go bunt objął Berlin. Gdy abdykował cesarz Wilhelm II Hohenzollern władzę w państwie przejęła socjaldemokracja (SDP) i Rady Robotników i Żołnierzy. W wyniku negocjacji z prawicą, SDP utworzyła 10 listopada rząd rewolucyjny w postaci Rady Pełnomocników Ludowych, który został zatwierdzony przez Rady Robotników i Żołnierzy.

Podobnie też, wrzenie ogarnęło wojsko na terenie Wielkopolski. Pierwszy bunt miał miejsce w Jarocinie w dniach od 8 do 9 listopada gdzie zawiązała się Rada Robotników i Żołnierzy, która przejęła władzę nad miastem. Wkrótce nad powstałymi radami władzę objęła Poznańska Rada Robotniczo - Żołnierska z A. Wachmanem, C. Rydlewskim, T. Matuszewskim na czele. Podlegały jej dwie Rady: pierwsza w regencji bydgoskiej, a druga w regencji poznańskiej. W pierwszym okresie działalności zadaniem rad była kontrola pruskiego systemu administracyjnego, jednak władza rad była ograniczona. Spowodowane to było między innymi przewagą w nich żywiołu niemieckiego. Polacy rozpoczęli szybką polonizację rad, a następnie dzięki polonizacji urzędów administracji terenowej, przejęli władzę w Wielkopolsce. Duże znaczenie dla polityki rad miał ich skład społeczny. W regencji poznańskiej kształtował się on następująco: 50% członków rady stanowili kupcy i rzemieślnicy, 20% inteligencja, 13% robotnicy, 12% chłopi i 5% burżuazja. Jak widać przewagę w radach miała ludność miejska. Powstałe w tym okresie Rady Chłopskie nie uzyskały wpływu na politykę, natomiast odegrały dużą rolę w czasie powstania Wielkopolskiego, służąc pomocą aprowizacyjną.

Innym elementem struktury politycznej Polski Zachodniej były Komitety Obywatelskie, oparte na konspiracyjnych strukturach endecji. Komitet Obywatelski powstał w oparciu o Koło Międzypartyjne powstałe z inicjatywy posłów polskich z parlamentu Rzeszy. 10 listopada na wiecu Narodowego Stronnictwa Robotników (NSR) ujawniono istnienie Komitetu, który przekształcił się następnie w Radę Ludową (RL). Jej przewodniczącym wybrany został C. Meissner. Następnego dnia działacze Centralnego Komitetu Obywatelskiego dokonali wyboru Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej (NRL). NRL została uznana przez rząd Rzeszy za reprezentanta interesów polskich w Wielkopolsce. Następnie NRL dzięki umiejętnej polityce uzyskała wpływ na Rady. Rząd niemiecki nie panował już nad armią w takim stopniu, by móc użyć jej do spacyfikowania ruchów odśrodkowych w Wielkopolsce. Oddziały polskie były jeszcze skromne liczebnie. Akcja werbunkowa prowadzona przez Komendę Straży Obywatelskiej i działającą w Poznańskiem POW poprawiły nieco tę sytuację. 4000 ochotników stanowiło zalążek wojsk powstańczych. Jednak na rozpoczęcie walk było jeszcze zbyt wcześnie, powstanie planowane było na 1919 r

Grudzień 1918 r. przyniósł coraz większe zaognienie sytuacji. Niemcy wzmacniani przez ochotnicze formacje Grenzschutzu i Heimatschutzu wzrastali w siłę. W obliczu zagrożenia niemieckiego, z inicjatywy posłów NSR w dniach 3 do 5 grudnia 1918 r. zebrał się Sejm Dzielnicowy. Zatwierdził on NRL jako reprezentanta interesów polskich na ziemiach zaboru pruskiego. Jej skład nie uległ zmianie i stanowili ją: W. Seyda, J. Rymar, W. Laszewski, ks. S. Adamski, W. Korfanty, A. Poszwiński. Polityka komisariatu NRL zmierzała do pokojowego i legalnego rozwiązania konfliktu. W tym celu prowadzono negocjacje z rządem Rzeszy. Rozmowy zostały jednak przerwane w momencie wybuchu powstania. 26 grudnia 'Polski Poznań' owacyjnie witał Ignacego Paderewskiego, który zatrzymał się w drodze do Warszawy. Dzień później 'Niemiecki Poznań' witał żołnierzy wracających z frontu francuskiego. Tego dnia padły strzały, które dały początek powstaniu ludności polskiej w Wielkopolsce. W Poznaniu powstańcy opanowali najważniejsze budynki w mieście i dworzec kolejowy, następnie zaaresztowali niemieckich przywódców wojskowych i cywilnych. W ciągu trzech dni miasto znalazło się w polskich rękach. Nieco później przejęto lotnisko. Na wiadomość o wybuchu walk w Poznaniu w innych miastach także spontanicznie rozbrajano Niemców, zajmowano dworce i strategiczne budynki, przejmowano władzę. Do końca pierwszej dekady stycznia 1919 roku Polacy opanowali całą centralną Wielkopolskę. Zdobycze terytorialne dały podstawę do ujęcia żywiołowych działań w ramy organizacji. Na początku stycznia utworzono podległe Naczelnej Radzie Ludowej (NRL), Dowództwo Główne Wojsk Wielkopolskich z majorem Stanisławem Taczakiem a, następnie przystąpiono do formowania armii wielkopolskiej (dowódca: generał Józef Dowbór - Muśnicki). Mniej więcej w połowie stycznia wyczerpał się impet insurekcji, a Niemcy skupili na granicy terenu opanowanego przez powstańców silne wojska. Na opanowanych terenach władzę objęła NRL. Rozkład armii cesarskiej i administracji pruskiej, stworzyły specjalne warunki, w których lokalne czynniki polskie mogły dojść do władzy. 14 stycznia NRL apelowała do Rady Najwyższej Sprzymierzonych w Paryżu: 'Walka przybiera charakter walki ludowej z wszystkimi okrucieństwami, które z tym są związane. Komisariat nie chce przelewu krwi i dąży do rozejmu na podstawie obecnego status quo z pozostawieniem sprawy całego zaboru konferencji. Przekreślić to co się stało jest niepodobieństwem. Koalicja powinna to zrozumieć i wymóc na Niemcach uznanie linii demarkacyjnej. [...] Żądamy by Koalicja przysłała tu wojskową komisją rozjemczą i zmusiła Niemców do rozejmu.' Komisariat NRL zwrócił się do Komitetu Narodowego Polskiego z postulatem, by alianci narzucali Niemcom zawieszenie broni. Dzięki akcji dyplomatycznej i kontaktom z Komitetem Narodowym Polskim oraz dzięki osobistej interwencji marszałka Focha, Niemcy zgodzili się na objęcie Wielkopolski postulatami rozejmowymi. 16 lutego 1919 roku w Trewirze, przy okazji przedłużenia rozejmu na froncie zachodnim, podpisano postanowienia dotyczące Wielkopolski.

Rozejm ten był wielokrotnie łamany, ale czas dany Polakom nie został zmarnowany. Na wyzwolonych terenach umocniono polską władzę. Rosła też w siłę armia wielkopolska. Pod silną ręką gen. Dowbora - Muśnickiego, który 16 stycznia 1919 r. przybył do Poznania, powstańcy utworzyli sprawne wojsko, które od 1 sierpnia zasiliło Armię Polską. Typowo partyzanckie oddziały przekształcono w regularne wojsko. Pod broń powołano kilka roczników rekruta. Dzięki temu w czasie walk o Lwów jednostki poznańskie stanowiły jedne z najlepszych formacji polskich na froncie wschodnim. W Wielkopolsce natomiast oddziały powstańcze stały na straży linii demarkacyjnej, na granicy polsko - niemieckiej 'wojny pozycyjnej'.

W okresie kiedy Naczelnym Prezesem Prowincji i Prezesem Regencji Poznańskiej był W. Trąpczyński, przeprowadzono polonizację administracji oraz policji, przygotowano Poznańskie do oderwania od Niemiec. Gdy 28 czerwca 1919 r. podpisano układ pokojowy Polska uzyska ła podstawy prawne do włączenia Wielkopolski w skład państwa. Utworzono Ministerstwo Byłej Dzielnicy Pruskiej, które przejęło władzę i urzędy z rąk NRL. Ministerstwo miało za zadanie przygotować dzielnicę do zespolenia z krajem. 11 lipca zniesiono granicę między Poznańskiem, a 'Królestwem', marka niemiecka została zastąpiona marką polską. Dzięki uzupełniającym wyborom do Sejmu Ustawodawczego (1 czerwca 1919 r. ) ugrupowania Wielkopolskie uzyska ły wpływ na losy kraju.